نقش هوش هیجانی پرستاران بر کنترل تعارض های شغلی (مطالعه ی موردی بیمارستان امام سجاد (ع) شهر یاسوج )- قسمت 26

2-58 تعارض درون فردی
یکی از تعارضهای مهمی که در رفتار فرد در سازمان را تحت تأثیر قرار می دهد تعارضی است که درون فرد پدید می آید. تعارض درون فردی اغلب همراه با فشارهای واقعی یا ادراک شده از ناسازگاری میان هدفها یا انتظارات به صورتهای زیر نمود می یابد: 1) تعقیب- تعقیب، 2) اجتناب- اجتناب، 3) تعقیب- اجتناب.
تعقیب- تعقیب
چنین تعارضی هنگامی رخ می دهد که فرد بخواهد میان دو گزینه جذاب، مثبت و همسان یکی را انتخاب کند. برای مثال اگر فردی بخواهد میان گرفتن ارتقا در یک سازمان که برایش ارزشمند استو شغل جدید مطلوب در سازمان دیگر یکی را انتخاب کند دچار چنین تعارضی می شود.
اجتناب- اجتناب.
این تعارض هنگامی رخ می دهد که فرد بخواهد گزینشی میان دو گزینه همسان نامطلوب و منفی صورت دهد. برای مثال اگر از کارمندی خواسته شود که برای ادامه کار در سازمان متبوع انتقال به یک شهرستان محروم را بپذیرد یا به استخدام او در سازمان خاتمه داده خواهد شد چنین تعارضی در وی به وجود می آید.
تعقیب- اجتناب.
این تعارض هنگامی رخ می دهد که فرد باید برای انجام کاری تصمیم بگیرد که هم نتایج مثبت و هم نتایج منفی در بر دارد؛ مانند پیشنهاد شغلی که مزایای بسیار خوبی دارد ولی پر مسئولیت و مستلزم صرف وقت زیاد است یا پیشنهاد کار خوبی در یک محیط محروم به یک شخص.
آدمی در تصمیمهای روزانه خود بارها با تعارض در هدف در رون خویش روبه رو می شود که باید آنها را حل و فصل کند. تعارض درون فردی معمولاً تحت شرایط زیر افزایش می یابد: 1) چندین گزینه واقعی برای مدیریت تعارض وجود داشته باشد؛ 2) تبعات مثبت و منفی گزینه ها تقریباً برابر باشد؛ 3) منشأ تعارض برای فرد مهم باشد (شرمرهورن و دیگران، 1994، ص 593؛ هل ریگل و دیگران، 1998، ص 366-367).
2-59 عدم تجانس شناختی
تعارض درون فردی می تواند نتیجه عدم تجانس شناختی نیز باشد. این نوع تعالرض درونی هنگامی رخ می دهد که فرد عدم تجانس یا ناسازگاریهای میان افکار و یا رفتارهای خود بیابد (فستینگر، 1967، ص 67). میزان مناسب ناراحتی ناشی از تعارض معمولاً شخص را بر می انگیزاند تا عدم تجانس را کاهش داده، به تعادل برسد. ولی ناسازگاریهای نسبتاً زیاد در درون فرد معمولاً ایجاد تنیدگی می کند و ناراحت کننده است. افراد اغلب به روشهای زیر تعادل خود را به دست می آورند: 1) تغییر افکار و یا رفتارها، 2) کسب اطلاعات بیشتر درباره موضوعی که موجب عدم تجانس شده است. این دو نوع تعارض (تعارض در هدف و تعارض شناختی) پیوسته با تصمیمهای مهم شخصی همراه هستند. هر قدر پیش از تصمیم گیری، تعارض در هدف بیشتر باشد فرد پس از تصمیم احتمالاً با عدم تجانس شناختی بیشتری رو به رو می شود. افراد به دلیل آنکه می دانند گزینه انتخاب شده، نتایج منفی نیز به همراه دارد (که بهتر می بود از آن اجتناب می شد) و گزینه رد شده نیز نتایج مثبتی بهمراه می داشت (که اگر از آن استفاده می شد بهتر بود) گرفتار عدم تجانس می شوند. هر قدر برای افراد اتخاذ تصمیمات بدیع مشکلتر باشد، نیاز آنان به توجیه تصمیمهایشان بیشتر می شود. ناگفته نماند که برخی از عدم تجانسها اجتنان ناپذیرند (عل ریگل و دیگران، 1998، ص 367).
2-60 تعارض میان فردی
هنگامی که دو یا چند نفر مخالف یکدیگر باشند گفته می شود تعارض میان فردی وجود دارد. این نوع تعارض از نظر ماهیت می تواند بنیادی، احساسی یا هر دو حالت را در بر داشته باشد. مشاجره دو نفر با یکدیگر بر سر مزایای استخدام یک فرد نمونه ای از تعارض میان فردی بنیادین و مشاجره دو کارمندی که به طور پیوسته بر سر انتخاب تجهیزات کاری با یکدیگر اتلاف نظر دارند مثالی از تعارض میان فردی احساسی است. هر کس زندگی خود تجربیاتی در هر دو زمینه تعارض میان فردی دارد. با توجه به ماهیت کاملاً میان فردی نقش مدیریت، یکی از شکلهای عمده تعارض که مدیران با آن مواجه می شوند تعارض میان فردی است. این نوع تعارض مانند بسیاری از تعارضهای درون فردی مبتنی بر نوعی تعارض در نقش یا ابهام در نقش است.
2-61 تعارض در نقش
نقش مجموعه ای از کارها و رفتارهایی است که دیگران انتظار دارند پذیرانده نقش در کار خود انجام دهد. در کدل رویداد ضمنی نقش (نمودار 1-2) واگذارکنندگان نقش و کسی که نقش را می پذیرد نشان داده شده است. واگذارکنندگان افرادی هستند که انتظار دارند پذیرنده نقش به گونه معینی رفتار کند. رویداد ضمنی نقش پیش از ارسال پیام برای پذیرنده نقش جهت قبول نقش آغاز می شود؛ زیرا واگذارکنندگان نقش انتظارات، ادراکات و ارزیابیهایی از رفتارهایپیرنده نقش دارند. این خواسته های رفتاری به نوبه خود بر پیامهای واقعی نقش که واگذارکنندگان نقش ارسال می دارند اثر می گذارد، و ادراکات پذیرنده نقش از این پیامها و فشارها می توانند بع تعارض در نقش منجر شود. تعارض در نقش به دریافت پذیرنده نقش از پیامها و فشارهای ناسازگار واگذارکنندگان نقش گفته می شود. پذیرنده نقش با رفتارهای انطباقی پاسخ می دهد که به عنوان ورودی برای فراگرد خواسته واگذارکنندگان نقش عمل می کند. مجموعه نقش به گروه واگذارکنندگان نقش گفته می شود که به طور مستقیم بر پذیرنده نقش اثر می گدذارند. مجموعه نقش می تواند شامل رئیس، کارمندان، سای
ر اعضار تیم کاری وی، دوستان نزدیک، اعضای بلاواسطه خانواده و ارباب رجوع یا مشتریان باشد.
چهار نوع تعارض در نقش می تواند در نتیجه پیامها و فشارهای ناسازگار ناشی از مجموعه نقش بروز نمایند: