منابع پایان نامه ارشد درباره داده ها و اطلاعات، مصرف کنندگان، سلسله مراتب، صاحب نظران

Color pencil

اکستورد)
– فناوری اطلاعات را می توان مجموعه متون و ابزارهایی دانست که در جهت بهینه سازی و پشتیبانی فعالیتهای سازمان بر محور اطلاعات و دانش بکار گرفته می شوند.
فناوری اطلاعات رشته ای است که از صنایع الکترونیکی برای دستیابی به اطلاعات استفاده می کند و اثر سیستم رایانه‌ای را بر افراد، سازمان ها و جامعه بررسی می‌کند .
فناوری اطلاعات به شما می آموزد که چگونه به تغییر سازمان پرداخته ، کسب و کار جدیدی را آغاز کنید و یا اصولاً چگونه در ارتباط با محیط و سایر سازمانها کسب و کار موثر تری را برقرار کنید.17
– فناوری اطلاعات به اشکال مختلف فناوری اطلاق می شود که به پردازش ، نگهداری و ارسال اطلاعات به شکل الکترونیکی می پردازد . تجهیزات فیزیکی برای این امر شامل رایانه ، تجهیزات ارتباطی شبکه ها ، تجهیزات انتقال داده ، مانند فکس و یا حتی موبایل است .18
«هیکسل» فناوریهای مربوط به کامپیوتر و ارتباطات از راه دور را که ابزار خود کار کار با اطلاعات را فراهم می نمایند بعنوان فناوری اطلاعات تعریف می کند . تعریف او هم سخت افزار و هم نرم افزار را شامل می‌شود.19
«وارد و پپارد» فناوری اطلاعات را اختصاصاً برای اشاره به سخت افزار ، نرم افزار و شبکه های ارتباط از راه دور بکار می برند . از نظر آنها این فناوری هم دارای جنبه های ملموس مانند کامپیوترهای شخصی ، کابلهای شبکه ، سرورها و مانند آنهاست و هم شامل جنبه های غیر ملموس یعنی تمامی انواع نرم افزارها می‌شود.20
«شارها» و جاین نیز این فناوری را شامل فنونی تعریف می کنند که به کار با اطلاعات مربوط می شوند و استفاده از سیستمهای ارتباطات از راه دور و کامپیوترها را در کار با داده ها و پردازش آنها در بر دارند .21(Sharma and Jaih zoo30188) .
بدین ترتیب ، فناوری اطلاعات علاوه بر سخت افزار و نرم افزار کامپیوتر . فناوریهای یکپارچه کامپیوتری و ارتباطی را نیز در بر می گیرد . (شکل 2-1)

شکل 2-1. فناوری اطلاعات
همانطور که اشاره شد با توجه به حوزه گسترده فعالیت و عملکرد iT . نظرات متفاوتی در خصوص تعاریف و مصادیق (IT) و همچنین (ICT) وجود دارد . عده ای دیگر از صاحب نظران IT را مجموعه ای از ارتباطات ، مخابرات و اینترنت می دانند . دسته ای دیگر از دانشمندان فناوری اطلاعات را مجموعه ای از سامانه های الکترونیکی و رایانه ای می دانند که به ذخیره و انتقال هر گونه اطلاعات پردازش شده می پردازد . طبق تعریف دیگری نیز فناوری اطلاعات عبارت است از هر سیستم بهم متصلی که برای تولید ، ذخیره سازی ، پردازش ، نمایش ، انتقال ، دریافت ، کنترل و مدیریت داده ها بکار می رود و یا بعبارتی دیگر کلیه فعالیت هایی که برروی داده ها و اطلاعات صورت می پذیرد.22
عده ای دیگر معتقد هستند که فناوری اطلاعات حاصل تلاقی الکترونیک ، پردازش داده ها و ارتباطات مخابرات است که باعث از میان رفتن فاصله ها و در کنار هم قرار گرفتن کامپیوترها و کاربران و همچنین مکانیزه شدن سیستمهای ارتباطی و افزایش ظرفیتهای انتقال داده شده است ، این امر تمرکز زدائی و ایجاد ابر شاهراه و افزایش سرعت و کیفیت تصمیم گیری و مدیریت کارا را فراهم ساخته است . بکار گیری تکنولوژی اطلاعات (iT) در سازمانها تعمیرات بنیادین را در کلیه زمینه ها نوید می دهد . همانطوریکه امروزه دنیا را نمی توان بدون صنعت برق در نظر گرفت دنیای امروز را نیز نمی توان بدون فناوری اطلاعات تصور کرد . 23
2-1-4- بکارگیری فناوری اطلاعات :
شواهد نشان می دهد که بکارگیری فناوری اطلاعات در میان کشورهای توسعه یافته و در حال توسعه در حال گسترش است . مطالعه در سه مقطع زمانی 85-1980 ، 91-1986 و 1994 انجام شد و نتایج نشان داد که در مقطع اول 16 درصد ، در مقطع دوم 37 درصد و در مقطع سوم 42 درصد از کارکنان در کارشان تحت تاثیر فناوری اطلاعات قرار گرفته اند . این رشد منطقاً در میان کشور های دیگر صنعتی بیشتر است . مطالعه دیگری در سال 1996 نشان داد که 48 درصد از کارکنان در انجام وظایف شغلی شان از رایانه استفاده می کنند . این رقم نسبت به مطالعه سال 1989 که 35 درصد بود رشد قابل ملاحظه ای را نشان می دهد . لانک (1994) دریافت که 71 درصد از سرپرستان یا دارای رایانه می باشند و یا از رایانه و ترمینال در انجام کار خود استفاده می کنند .
رشد به کار گیری رایانه های خانگی نیز بسیار قابل توجه بوده است . در سال 1991 ، 1994 و 1996 به ترتیب 19 درصد ، 25 درصد و 29 درصد از خانوارهای کانادایی دارای رایانه بوده اند . فناوری اطلاعات می تواند از سوی افراد ، گروههای کاری ، سازمان ها و یا سازمانهای بصورت اشتراکی بکار گرفته شود.24
بررسی ها بیانگر این است که سازمان ها عمدتاً در چهار زمینه زیرا ز فناوری اطلاعات بهره می گیرند .
1- امور پردازشی اطلاعات : که شامل جمع آوری ، تبدیل ایجاد ، نگهداری و ارسال اطلاعات است این اقدامات را به C5 تعبیر نموده اند .
2- امور تصمیم گیری : در امور تصمیم گیری سیستم ها به تحلیل اطلاعات پردازش شده و حمایت از تصمیم گیرندگان سازمان می پردازند . این امر از طریق سیستم های پشتیبانی تصمیم گیری و یا سیستم های خبره انجام می پذیرد .
3- اشتراک اطلاعات از طریق محاسبات غیر تمرکزی : محاسبات غیر تمرکزی محیطی است که در آن توان پردازش سازمان به بخش ها و واحدهای مختلف و افراد تقسیم گردیده و در آن از رایانه های کوچک رومیزی و کیفی استفاده می شود و از طریق ارتباطات محیطی فراهم می گردد که افراد می توانند از طریق دسترسی به پایگاه داده ها به داده ه
ا
ی مشترک دسترسی یابند .
4- پشتیبانی از نو آوری : بکار گیری فناوری اطلاعات می تواند به خلق نوآوری در سازمان در ارائه کالا یا خدمات و یا حمایت از مشتریان و بهره مندی از برتری رقابتی شود.25
2-1-5- پیاده سازی فناوری اطلاعات در سازمانها :
همانطور که مشخص است فناوری اطلاعات بعنوان محور و محرک توسعه جوامع و سازمانها مطرح است . مطالعات در این زمینه نشان می دهد که فناوری اطلاعات باید در دو حوزه تحقیق و اجرا در سازمانها مورد بحث قرار گیرد . بخش تحقیق وظیفه شبیه سازی محیطی ، تجربه مجازی و فرضیات با هزینه کم ، همراه با برنامه ریزی ، مدلهای تصمیم گیری و ایجاد خلاقیت در کارکنان را بر عهده دارد .
در بحث اجرای فناوری اطلاعات در سازمان دو دیدگاه اساسی و لازم و ملزوم هم که مدیریت سازمان و مدیران فناوری اطلاعات باید بدان توجه نمایند ، وجود دارد :
الف – دیدگاه فنی و مهندسی : که شامل بررسی مسائل زیر می باشد :
1- نرم افزار (برنامه های کامپیوتری جهت دریافت ، پردازش و تولید اطلاعات)
2- سخت افزار (سخت افزارهای پردازش ، ذخیره و بازیابی اطلاعات)
3- آموزش نیروی انسانی(آموزش نیروهای درگیر و مصرف کنندگان محصولات فناوری)
4- اطلاعات و داده های خام ( داده ، ماده اولیه فناوری اطلاعات است که باید قابل اعتماد ، دقیق و جدید باشد)
5- سیستمهای ارتباطی (برقراری ارتباط میان کامپیوترها)
عوامل فوق عوامل پنج گانه ای هستند که باید مورد توجه قرار گیرند . اولویت بندی اجزاء فوق از نظر زمان اجرا و انتخاب موارد ، مهمترین عنصر بکار گیری در ساختار فناوری اطلاعات هستند .
ب- دیدگاه مدیریتی : در دیدگاه مدیریتی طراحی و پیاده سازی سیستمهای اطلاعاتی از جمله MIS26 ،DSS27، OA28، EIS29 و… مطرحند که امروزه در سازمانهای مختلف پیاده سازی و اجرا شده اند .
بکار گیری و اجرای تکنولوژی اطلاعات در سازمانها یک نسخه تجویز شده کلی نیست و نمی توان با یک برنامه جامع فناوری اطلاعات برای کلیه سازمانها و شرکتها ، ساختار (IT30) را پیاده سازی و اجرا نمود. مهمترین عوامل که در پیاده سازی IT در هر سازمان باید مورد نظر و توجه قرار گیرد.
1- فرهنگ سازی: بسته سازی فرهنگی در هر سازمان جهت اجرای موفقیت آمیز IT لازم می‌باشد.
2- اعتقاد و باور مدیران ارشد سازمان : هر چه مدیران ارشد سازمان به IT بعنوان یک مقوله لاینفک از سازمان خویش توجه کنند ، موفقیت بکار گیری آن سریعتر و بیشتر خواهد بود . IT مثل تیغ جراحی اگر در گلوی مدیر سازمان باشد نافذ تر می باشد . در این راه اعتقاد و اطمینان مدیران به آینده موثر ترین عامل در موفقیت بکار گیری IT است.
3- آفت شناسی : مشکلات و موانع بکار گیری و پیاده سازی IT در سازمان دقیق و علمی ، بررسی و برنامه ریزی شود .
4- سوق به سمت ساختار فرآیندی : ساختار سازمانهای مرتبط با IT باید از ساختار وظایفی خارج و به سمت ساختار فرآیندی سوق داده شود .
5- درگیری کلیه افراد سازمان در امور IT : کلیه اعضای سازمان از مدیر ارشد تا کارمندان سطح عملیاتی باید بعنوان کارشناسان IT شناخته شوند .
6- بهبود شاخصهای بهره وری : شاخصهای اندازه گیری بهره وری در سازمان باید به سمت بهبود رشد نماید و از اطلاعات جهت تبدیل به دانش استفاده شود .
7- کوچک سازی : خارج کردن فعالیتهای غیر محوری از محیط سازمان که کوچک سازی گفته می شود ، از ضروریات ملی به شمار می رود .
با گسترش بکار گیری IT ، ساختار سازمانها و شرکتهای بزرگ از حالت عمودی و سلسله مراتبی بصورت هسته های تخصصی و کارشناسی تغییر یافته اند . لذا باید اجرای IT در سازمانها طوری صورت گیرد که با فرهنگ ملی و سازمانی سازگاری داشته باشد . 31
2-1-6- کاربردهای فناوری اطلاعات در سازمانها :
توسعه فناوری اطلاعات در سازمانها را می توان از رویکردهای گوناگونی تحلیل کرد . این رویکرد ها منجر به ارائه مدلهایی برای تبیین چگونگی کاربرد این فناوری در سازمانها شده اند . پاره ای از این مدلها به مراحل کاربرد فناوری اطلاعات در سازمانها اشاره می کنند . پاره ای دیگر تنها به گونه های کاربردهای این فناوری می پردازند بدون آنکه الزاماً درپی تعیین مراحلی برای آن باشند .
نولان بر اساس مطالعه تعداد زیادی از سازمانها ، شش گام را برای کاربرد فناوری اطلاعات در آنها می یابد . این شش گام در حقیقت بر مبنای مدل چهار مرحله ای خود وی و «گیبسون» استوار است که در سال 1974 میلادی منتشر شد . این شش مرحله به ترتیب عبارتند از :
1- آغاز به کار گیری 2- اشاعه و 3- کنترل و 4- ترکیب و یکپارچه سازی و 5- مدیریت داده ها و 6- بلوغ . در مرحله اول فناوری اطلاعات برای کاهش هزینه های عملیات بکار می رود . در مرحله بعد این کاربردها افزایش پیدا می کنند . در این مرحله سازمان ، نوآوری و کاربرد وسیع فناوری اطلاعات را با ارائه آزادی عمل زیاد و کنترل کم ، تشویق می کند . در مرحله سوم کاربردهای موجود مستند سازی می شوند و ارتقاء می یابند . در این مرحله، نگرش سازمان از مدیریت کامپیوترها به مدیریت منابع اطلاعات معطوف می شود .
ویژگی اصلی این مرحله ، بازسازی و تخصصی سازی کاربرد فناوری اطلاعات است تا پایداری بیشتری در سازمان بیاید . در مرحله بعد ، با استفاده از فناوری پایگاههای اطلاعات ، کاربردهای موجود از نو با یکدیگر هماهنگ می شوند . در این مرحله ، کنترل بر کاربران افزایش می یابد . مرحله پنجم به ترکیب و یکپارچه سازی کاربردها در سطح سازمان اختصاص دارد ، در مرحله پایانی ، یکپارچه سازی کاربردها به نحوی صورت می گیر
د که جریانهای اطلاعات را در سازمان منعکس می سازد 32. (جدول 2-1)
جدول 2-1. مدل کاربرد فناوری اطلاعات «نولان»
مرحله
نام
کاربرد
اول
دوم
سوم
چهارم
پنجم
ششم
آغاز به کارگیری
اشاعه
کنترل
ترکیب و یکپارچه سازی
مدیریت داده ها
بلوغ
کاهش هزینه های عملاتی
افزایش و توسعه کاربردها
مستند سازی و ارتقای کاربرد های موجود
هماهنگ سازی کاربردهای موجود با استفاده از فناوری پایگاههای اطلاعات
ترکیب و یکپارچه سازی کاربردها در سطح سازمان
یکپارچه سازی کاربردها برای انعکاس جریانهای اطلاعات در سازمان

«گالیرز» و «ساترلند» مدلی شش مرحله ای را برای کاربرد فناوری اطلاعات در سازمانها ارائه کرده اند (جدول 2-2). آنان با ترکیب این مدل با مدل «هفت اس».33نیز به تبیین فعالیتهایی پرداخته اند که باید برای گذار از هر مرحله به مرحله بالاتر در سازمان به انجام رشد