روزنامه‌نگاری علم در ایران- قسمت 10

  • تقویت تبادل‌های دانشگاهی و بحث درباره اصول ارتباطات علمی
  • بهبود توان اعضا برای تغذیه ارتباطات علمی، آموزش پرسنل و تقویت پیشرفت اجتماعی.
  • کنفرانس ملی اصلی‌ترین تصمیم‌گیرنده این انجمن است، کمیته اجرایی آن که امور روزانه انجمن را مدیریت می‌کند، شش کمیته تخصصی (کمیته‌های ارتباطات علم و فناوری، پخش رادیو و تلویزیونی علم و فناوری، رسانه اینترنت، روزنامه‌های عصر تلویزیون علم و فناوری و اخبار علم و فناوری دفاعی)، 6 شاخه عملیاتی (کمیته‌های سازمانی، دانشگاهی، آموزشی، امور‌خارجی، همگانی‌سازی علم و فناوری، علم و فناوری کهنسالان) و یک دفتر دارد.
    فعالیت‌های اصلی جامعه چینی روزنامه‌نگاری علم و فناوری در وب سایت این جامعه به شرح زیر تعریف شده است:

    • برگزاری برنامه‌های آموزشی و سمینارهای دانشگاهی
    • حمایت از کنفرانس‌های سالیانه و دوره‌ای و نشست‌های بین‌المللی درباره تبادل‌های دانشگاهی.
    • سازمان‌دهی رقابت در میان اخبار علمی
    • حمایت از روزنامه‌نگاران علمی و سازمان‌های خبری سراسر چین
    • انتشار محتوای علمی
    • مبارزه با موهوم‌پرستی در چین و آشکار کردن شبه‌علم
    • دفاع از حقوق مردم در زمینه علم و فناوری

    این جامعه با اجازه کمیته علم و فناوری انجمن علم و فناوری، اولین جایزه روزنامه‌نگاری علم و فناوری، همچنین ششمین جایزه بهترین خبر انجمن علم و فناوری را تعیین کرده است. همچنین با همکاری سفارت انگلیس در چین جایزه گزارش علمی را در سال 2005 ایجاد کرد که به روزنامه‌نگاران برتر در حوزه علم اعطا می‌شود. (حسن زاده، 1391: 75-74)
    6-5-1-2 جهان عرب
    انجمن روزنامه‌نگاران علم عرب در سال 2006 تشکیل شده است. در جهام عرب کشور به کشور، شرایط رسانه‌ای و روزنامه‌نگاری علم فرق می‌کند. با این حال می توان از مصر به عنوان پیشروترین کشورها در این حوزه نام برد. به طور مثال در سال 2009 و پیش از انقلاب در مصر، 20 روزنامه‌نگار علم تمام وقت، فقط برای روزنامه الاهرام کار می کردند، این درحالی است که در همان زمان این تعداد در واشنگتن پست، 8 نفر بود و شبکه تلوزیونی الجزیره قطر حتی یک روزنامه‌نگار علم نداشت. همین‌طور می توان به همکاری 40 روزنامه‌نگار علم تمام وقت، در شبکه پژوهشی علم المنار اشاره کرد. در جهان عرب دست کم تا پیش از رخدادهای سیاسی سال های 2011 و 2012 میلادی، برخلاف کشورهای توسعه یافته، روزنامه‌نگاری علم در حال بسط پیدا کردن بود. با تمام اینها مصر و باقی کشورهای جهان عرب هم مانند تمام کشورهای در حال توسعه با مشکلات عدیده‌ای روبرو است که از آن جمله می‌توان به عدم دسترسی آسان به منابع اطلاعاتی پژوهشی دانشگاهی داخلی، پوشش یکجانبه و بدون بررسی و نقد مسئولان و همچنین کمبود منابع عربی و ضعف روزنامه‌نگاران علم در زبان انگلیسی اشاره کرد( ترابی، 24:1392).
    6-1-2 گردهمایی های بین المللی روزنامه‌نگاران علم
    در طول سال‌های بعد از 1990 دست کم یک گردهمایی بین المللی مربوط به روزنامه‌نگاری علم تشکیل شده است. این گردهمایی به همت یونسکو و با عنوان «اولین کنفرانس جهانی روزنامه‌نگاران علمی‌نویس» از تاریخ 10 لغایت 14 نوامبر 1992 در توکیو تشکیل شد و طی آن 130 روزنامه‌نگار علمی‌نویس از 40 کشور جهان حضور پیدا کردند. در این کنفرانس روزنامه‌نگاران متخصص در زمینه‌های گوناگون علمی‌نویسی مسائل خود را بیان کردند و از جمله در مورد چگونگی بیان ساده موضوعات علمی در کشورهای روبه‌رشد و کمتر‌توسعه‌یافته، به زبان محلی برای عامه مردم به بحث پرداختند.
    در پایان این گردهمایی بیانه‌ای موسوم به «بیانیه توکیو» صادر شد که بخش هایی از آن از این قرار است:
    « از آنجایی که علم و تکنولوژی می‌تواند کمک قابل ملاحظه‌ای به حل مسائل گوناگون پیش روی بشر نماید، ما اعلام می‌داریم که آزادی تحقیق، آزادی دسترسی به اطلاعات ضروری است.
    با توجه به آنکه آگاهی عمومی از علم و تکنولوژی حایز اهمیت خاصی برای جوامع روبه‌رشد است، ما تصریح می‌کنیم که روزنامه‌نگاری علم می‌تواند وسیله‌ای برای پیشرفت زندگی باشد.
    علاوه بر این، با توجه به آنکه علم و تکنولوژی می‌تواند شمشیری دو لبه باشد، روزنامه‌نگاران علم، با نتایج اجتماعی محیطی بالقوه پیشرفت‌های تکنولوژی را مد نظر قرار می‌دهند.» (محمد جعفری، 155:1374)
    7-1-2 جایزه کالینگای یونسکو
    جایزه کالینگا[40] از جمله جوایزی است که به روزنامه‌نگاران علم اعطا می‌شود . این جایزه که در رشته همگانی کردن علوم و فنون از سوی «سازمان علمی فرهنگی تربیتی ملل متحد، یونسکو» اعطا می‌شود، پیشینه‌ای دور دارد که به سال 1951 باز می‌گردد.
    هدف از این جایزه، اعطای پاداش به روزنامه‌نگار، نویسنده ، ویرایشگر، استاد، مدیر برنامه رادیو، تلویزیون یا تهیه‌کننده فیلمی است که تلاش‌های او به تفسیر علوم، تحقیقات و فناوری برای مردم کمک می‌کند. این تلاش‌ها همچنین باید در راستای بهبود رفاه عمومی، غنی‌سازی میراث فرهنگی ملت‌ها، و یا ارائه راه حلی برای حل مشکلات بشریت در سطح ملی، منقطقه‌ای یا جهانی و نیز منطبق با سیاست‌های یونسکو در زمینه آگاهی‌دهی عمومی از علم باشد.
    هرکشور عضو یونسکو می‌تواند بر اساس توصیه انجمن ملی توسعه علم و یا دیگر انجمن‌های علمی، انجمن ملی نویسندگان و یا روزن
    امه‌نگاران علمی یک نفر واجد شرایط را به یونسکو معرفی کند. تا به حال این جایزه به 65 نفر از 24 کشور جهان اعطا شده است که 6 نفر آنها جایزه نوبل نیز دریافت کرده‌اند. (یونسکو، 2014)
    لازم به ذکر است که «انجمن ترویج علم ایران» نیز، جوایزی را به صورت سالانه به مروجان علم و از جمله روزنامه‌نگاران موفق علم اعطا می کند. تا زمان نگارش این پایان نامه، در پانزده دوره جایزه ترویج علم توسط این انجمن اهدا شده است.
    8-1-2 فدراسیون جهانی روزنامه‌نگاران علم
    فدراسیون جهانی روزنامه‌نگاران علم[41] ، سازمان غیرانتفاعی و غیردولتی است که نمایندگی روزنامه‌نگاران علم در سطح جهان را به عهده دارد. فدراسیون، مشوق پوشش خبری انتقادی درباره مسایل مربوط به علم و فناوری، محیط زیست، بهداشت و پزشکی ، کشاورزی و زمینه‌های مرتبط است.
    فدراسیون جهانی روزنامه‌نگاران علم، در نوامبر 2002، در سومین کنفرانس جهانی روزنامه‌نگاران علم، در سائوخوزه دوس کامپس[42] (برزیل) تاسیس شد که در آن ورنیک مورن[43] (مروج علم و علمی‌نویس کانادایی) به عنوان اولین رییس آن انتخاب شد. در چهارمین کنفرانس جهانی روزنامه‌نگاران علم در مونترال( اکتبر 2004 )، بیش از 600 شرکت کننده از 58 کشور جهان و همچنین نمایندگانی از 30 انجمن روزنامه‌نگاری علم در سطح جهان حضور داشتند. کنفرانس‌های بعدی به ترتیب در آوریل 2007 در ملبورن استرالیا، ژوییه 2009 در لندن انگلستان و ژوین 2011 در دوحه قطر برگزار شده است.
    هدف فدراسیون، این است که با توسعه آگاهی درباره روزنامه‌نگاری علم در سطح بین المللی، به ایجاد ظرفیت در رسانه‌های حرفه‌ای بپردازد، که این امر خود منجر به افزایش کیفیت ، دقت، بی‌طرفی، جذابیت و نفوذ در روزنامه‌نگاری علم می شود.
    فدراسیون سعی دارد از طریق آموزش، پروژه‌ها، کنفرانس‌ها و ایجاد انجمن‌های ملی، روزنامه‌نگاری علم و روزنامه‌نگاران علم را پرورش دهد. یکی دیگر از اهداف فدراسیون حفاظت از حقوق و معیشت روزنامه‌نگاران علم در سطح جهان با هر نژاد، مذهب، قومیت، سن و جنسیتی است.
    فدراسیون 3 نوع عضویت دارد:

    • اعضای اصلی: حق شرکت، سخنرانی، و رای دادن در مجمع عمومی را دارند.
    • اعضای وابسته: حق حضور و سخنرانی در مجمع عمومی را دارند ولی حق رای ندارند.
    • اعضای افتخاری: حق حضور و سخنرانی دارند ولی حق رای ندارند، این افراد به دلیل خدمات داوطلبانه و یا کمک مالی به فدراسیون به عضویت آن در می‌آیند که لازم نیست که حق عضویت بپردازند.