رشته مدیریت-دانلود پایان نامه : فناوری پیشرفته

Arrow signs on the road with a motion blur car.

ا ارائه خدمات است(خلیل،2000)
2ـ2ـ1) طبقه بندی فناوری از دیدگاه سازمان همکاری اقتصادی و توسعه
این طبقه بندی بر مبنای شدت تحقیق و توسعه در صنایع مختلف (و نه بر مبنای نوع محصولات آن ها) بنا شده است. شدت تحقیق و توسعه حاصل تقسیم هزینه های تحقیق و توسعه داخلی به گردش مالی دوره زمانی موردنظر به دست می آید. اگر این نسبت کمتر از 1% باشد، شدت تحقیق و توسعه کم، اگر بین 1%تا 4% باشد به شدت تحقیق و توسعه متوسط و در صورتی که این نسبت بیشتر از 4% باشد شدت تحقیق و توسعه را بالا می گویند.
براساس این طبقه بندی فناوری به 4 گروه تقسیم می شود:
فناوری پیشرفته: شامل صنایع هوافضا، کامپیوتر، تجهیزات اداری، الکترونیک، ارتباطات و داروسازی
فناوری متوسط-برتر: شامل صنایع تولید ابزار علمی، وسایل نقلیه موتوری، ماشین آلات الکترونیکی، موادشیمیایی، دیگر تجهیزات حمل و نقل، تجهیزات غیربرقی
فناوری متوسط-پایین: شامل صنایع تولید پلاستیک و لاستیک، فلزات غیرآهنی، فلزات آهنی، مصنوعات فلزی، پالایش نفت و کشتی سازی
فناوری پایین: شامل صنایع نشر و چاپ، نساجی، غذایی، چوب و اثاثیه چوبی، تولید انواع نوشیدنی و تنباکو(گزارش آمار نوآوری در اروپا،2006)
فناوری موردنظر در این تحقیق، نوعی از فناوری است که نمود عینی آن ایجاد محصول باشد که در امر تولید و تجاری سازی به کار می رود. همچنین در طبقه بندی انجام شده توسط سازمان همکاری اقتصادی و توسعه که فناوری به 4 گروه تقسیم می گردد، فناوری موردبحث در این تحقیق، فناوری پیشرفته می باشد.
2ـ2ـ2) فناوری پیشرفته:
فناوری پیشرفته دسته ای از فناوری است که از سرعت تغییر نوآوری و هزینه تحقیق و توسعه بیشتری برخوردار بوده و عموما در دست کشورهای پیشرفته به عنوان مزیتی نسبی است و در بازارهای جهانی و یکپارچه امروز کلید موفقیت و پیشتازی آن ها را رقم می زنند. فناوری برتر، فناوری است که یا در مراحل تحقیقاتی و آزمایشگاهی است یا به علت جدید و پیچیده بودن آن در انحصار یک یا چند کشور می باشد(تدبیر،1374)
فناوری پیشرفته، یا اصطلاحا high-tech عرصه گوناگونی از صنایع از بیوتکنیک گرفته تا تجهیزات ارتباطی، ماشین های پردازشگر، تجهیزات پزشکی، ابزار آلات الکترونیکی و… را شامل می شود.اهمیت فناوری پیشرفته را می توان در نقش چشمگیر آن و احیا صنایع و مزیت های رقابتی حاصل از به کارگیری آن ها در صنایع مختلف دانست. صنایع برخوردار از فناوری برتر دارای ویژگی های خاصی هستند ازجمله:
تحصیلات بالا در بین کارکنان
سهم بالای هزینه های تحقیق و توسعه
حضور موثر در رقابت های بین المللی
بهره وری و ارزش افزوده بالا
دانش بر و سرمایه بر(فارستر،1371).
محصولات با فناوری پیشرفته احتیاج به فناوری های پیشرفته و سریع التغییر، هزینه تحقیق و توسعه زیاد و تاکید فراوان بر طراحی محصول دارند. این دسته از محصولات همچنین به زیرساخت های مکفی فناوری، نیروی انسانی بسیار متخصص و ارتباط قوی بین بنگاه ها از یک سو و مراکز تحقیقاتی و دانشگاه ها از سوی دیگر نیاز دارند. البته برخی از محصولات این گروه نظیر تولیدات الکترونیکی نیاز به مونتاژ نهایی دارند که به دلیل کاربر بودن این مرحله از تولید انتقال آن ها به کشورهای با دستمزد کم، به صرفه است(مرکز صنایع نوین،1384).
به طور کلی فناوری پیشرفته دارای این ویژگی هاست:
تاثیر اقتصادی بنیادین و قابل توجهی دارد.
از مجرای تحقیق و توسعه های وسیع و عظیم تغذیه می شوند.
رشد فروش آن ها بیش از متوسط رشد فروش کل صنایع است(مرکز صنایع نوین،1384).
براساس تعاریف ارائه شده به طور خلاصه می توان گفت فناوری برتر، فناوری می باشد که هزینه تحقیق و توسعه بالا دارند. همچنین تاکید فراوانی بر طراحی محصول دارند.این گونه فناوری ها نیازمند زیرساخت های لازم و مکفی و نیروی انسانی متخصص برای طراحی و تولید می باشند.
2ـ3)مفاهیم نوآوری، سیستم های نوآوری و تجاری سازی:
همانگونه که گفته شد پیش از آنکه به مفهوم و ابعاد تجاری سازی فناوری بپردازیم، باید به این نکته اساسی توجه کرد که تجاری سازی به عنوان جزئی از فرآیند نوآوری مطرح بوده و در بستر این فرآیند معنی پیدا می کند. از نوآوری تعاریف متعددی وجود دارد، که در این جا ابتدا به مفاهیم عمومی نوآوری،انواع نوآوری و نوآوری بخشی و باز پرداخته می شود و سپس وارد موضوع تجاری سازی و فرآیند تجاری سازی و مفاهیم مرتبط به آن می شود.
از آنجا که تعاریف مختلفی برای نوآوری ارائه شده است و گاهی واژه نوآوری، با واژه‌های دیگری نظیر خلاقیت، اختراع و غیره همراه شده و حتی یکسان پنداشته می‌شود، مناسب است که تعاریف روشنی از نوآوری و مفاهیم مرتبط با آن در این بخش ارائه گردد.
2ـ3ـ1) تعریف عمومی نوآوری
تعاریف گوناگونی برای نوآوری وجود دارد که هر یک از منظر خاصی به موضوع نگاه می‌کند. با این حال، این تعاریف مختلف دارای مشترکاتی نیز هستند؛ از جمله اینکه:
نوآوری توأم با ایجاد تغییر است؛
نوآوری توأم با بروز چیزهای جدید است؛
نوآوری معطوف به کاربرد ایده در بازار است؛ و
نوآوری ارت
باط نزدیکی با موضوعاتی نظیر خلاقیت، تحقیق و توسعه دارد، اما با آنها متفاوت است.
حال، به برخی از تعاریف نوآوری می‌پردازیم:
نوآوری، فرآیند اخذ ایده خلاق و تبدیل آن به محصول، خدمات وروش های جدید عملیات است (رابینز،1369)
نوآوری به اجرا گذاشتن یا تولید محصولات جدید، خدمات، اصول و یا قبولروش های نو، به صورت اقتصادی می‌باشد. نوآوری با طرح و برنامه همراه است و جهت‌گیری آن در راستای ایجاد فایده و منفعت اجتماعی است(رابینز،1369)
نوآوری به معنای ایجاد، قبول و اجرای ایده‌ها و فرآیندها و محصولات یا خدمات جدید است. بنابراین نوآوری، استعداد و توانایی تغییر یا انطباق را بوجود می‌آورد (آقایی فیشانی، 1377)
فراگرد ایجاد فکرهای جدید و تبدیل آن فکرها به عمل و کاربردهای سودمند را نوآوری
گویند (رضائیان،1380)
نوآوری نوعی تغییر ایجاد می‌کند اما هر تغییری را نمی‌توان نوآوری نامید. نوآوری تغییری بدیع و تازه است که بر اساس اندیشه‌ای نو که سابقه قبلی نداشته، بوجود می‌آید. از این رو، اگر چه نوآوری تغییر است، اما هر تغییری نوآوری نیست (الوانی،1372)
فرایند نوآوری شامل به کارگیری اختراعات و فناوری های جدید برای خلق محصول، فرایند، یا سیستم جدید یا بهبود یافته است (خلیل،2000)
نوآوری عبارت است از به‌کارگیری دانش (تکنولوژیک یا بازاری) جدید برای عرضه محصولات یا خدمات جدیدی که مشتریان می‌خواهند(خلیل،2000)
مفهوم نوآوری به خلق محصول، خدمت، یا فرایندی اشاره دارد که برای یک سازمان جدید باشد. نوآوری، شامل عرضه به بازار است که می تواند به معنای تجاری شدن یا به معنای «در استفاده عمومی قرار گرفتن» باشد. نوآوری لزوماً در سطح جهان جدید نیست بلکه به شروع استفاده از یک ایده در سطح یک سازمان اطلاق می‌شود؛ چه این ایده قبلاً در سازمان دیگری استفاده شده باشد و چه نشده باشد(خلیل،2000)
فریمن نوآوری را به این صورت تعریف می‌کند: نوآوری فرآیندی است شامل فعالیتهای فنی، طراحی، ساخت، مدیریت و فعالیتهای تجاری در ارتباط بازاریابی محصول جدید (یا توسعه یافته) و یا اولین استفاده از یک فرآیند یا تجهیزات جدید (یا توسعه یافته) ساخت و تولید. در این تعریف، نوآوری تنها تغییرات عظیم (اساسی) نیست بلکه می‌تواند تغییرات جزیی یا تدریجی نیز باشد (فریمن،1974)
تعریف دیگر از ایکن وهیچ می‌گوید که ابتکار و نوآوری عبارتست از خلق یک محصول، خدمت یا فرآیندی که برای یک سازمان جدید باشد و سبب حضور سازمان در بازار گردد. لزومی ندارد که این پدیده برای کل جهان جدید باشد بلکه کافی است در یک سازمان برای اولین بار مطرح و پیاده‌سازی شود. درنهایت از نظر جین و تریاندیس فرآیند نوآوری تلفیقی از فناوری های موجود و اختراعات انجام شده را در بر دارد که برای خلق یک محصول، فرآیند یا سیستم جدید و یا توسعه آنها به کار گرفته می‌شود (محمودزاده،1380)
براساس تعاریف ارائه شده، نوآوری فرآیندی است که باعث ایجاد تغییری بدیع و تازه می گردد و شامل به کارگیری اختراعات و فناوری هایی برای خلق محصول، فرآیند یا سیستم جدید یا بهبودیافته است. نوآوری مورد نظر در این تحقیق تعریفی از نوآوری است که شامل فعالیت های فنی، طراحی، ساخت، مدیریت و فعالیت های تجاری در ارتباط با بازاریابی محصول جدید و یا تغییرات جزئی در محصول گردد.که این فعالیت ها یا تغییرات باعث حضور سازمان در بازار می گردد.
2ـ3ـ2) فرایند نوآوری در یک نگاه
نوآوری می‌تواند فرایندی بسیار پیچیده باشد. تولید یک ایده و تحقق و شکوفایی آن معمولاً مستلزم گامهای متعددی است. برای اینکه بتوانیم خیلی واضح و روشن درباره این فرایند فکر کنیم، بسیار مفید است که آنرا به مراحل جداگانه ای تقسیم کنیم و سپس شناخت خود را از هر مرحله افزایش دهیم.
هر یک از سازمانهای فناوری محور، نسبت به فرآیند کلی نوآوری نگرشی متفاوت دارند. فرآیند نوآوری به شکل عام خود، شامل گامهای زیر است:
شناخت نیاز بازار یا فرصت تکنولوژیک
پذیرش یا تغییر فناوری موجود که برآورنده این نیاز یا فرصت باشد.
(در صورت لزوم) اختراع؛ و
انتقال این فناوری از طریق تجاری‌کردن سایر روشها
فرآیند نوآوری پیونددهنده نیاز پروژه، اختراع، توسعه وانتقال فناوری با یکدیگر است. در هر یک از این گامها ایده‌ها و مفاهیمی آفریده می‌شود، اما فرآیند نوآوری هنگامی تحقق می‌یابد که این گامها در پایان به بهره‌برداری و تجاری‌کردن یک محصول، فرآیند یا سیستم پیشرفته‌تر بیانجامد (سبون،1999).
بعد از شناخت این مشترکات ممکن است که بعضی از آنها بسیار ساده و بدیهی به نظر برسند ولی نکته اینجاست که شناخت آنها به ما کمک می‌کند تا به فرایند نوآوری، بصورتی نظام‌مند فکر کنیم. مثلاً، شناسایی مراحل کلیدی فرایند به ما امکان می‌دهد که مهمترین مسائل مدیریتی هر فاز را شناسایی کنیم. حال این سؤال مطرح می‌شود که مراحل کلیدی در فرایند نوآوری کدامند. برای پاسخ به این سؤال، مفید است که رخدادهای موجود در هر پروژه را مشخص کنیم. هر پروژه با یک ایده شروع می‌شود. این ایده در زمان و مکان خاصی شکل گرفته است. ایده‌های نوآوری محصول معمولاً شامل نوعی راه حل فنی برای نیاز جاری یا آتی بازار هستند. افرادی که ایده را پیشنهاد می‌کنند بعداً به جستجو می‌پردازند و منابع مالی لازم برای تحقق ایده خود را فراهم می‌کنند. شکوفایی ایده، وقتی ایده ساده باشد به چند روز کار نیاز دارد و وقتی ایده پیچیده باشد، گاهاً مستلزم سالها
تلاش است. این فرایند تعقیب ایده تا شکوفایی را توسعه می‌نامیم. وقتی توسعه به پایان رسید برای عرضه محصول تصمیم‌گیری می‌شود. بعد از عرضه محصول، ممکن است به توسعه بعد از عرضه نیاز باشد
وجود یک فرصت
جستجوی منابع مالی
توسعه بعد از عرضه
عرضه با پیاده‌سازی توسعه
تأمین منابع مالی اولیه
تولید ایده
شکل1.2: فعالیتهای کلیدی فرآیند نوآوری در طول عمر پروژه (سبون،1999)
وجود یک فرصت
جستجوی منابع مالی
توسعه بعد از عرضه
عرضه با پیاده‌سازی توسعه
تأمین منابع مالی اولیه
تولید ایده
شکل1.2: فعالیتهای کلیدی فرآیند نوآوری در طول عمر پروژه (سبون،1999)

توسعه از بسیاری جهات، یک تمرین گسترش یافته حل مسئله به حساب می‌آید که با سؤالات زیر روبروست:
آیا بینشی که در قالب ایده بیان شده، قابل تحقق است؟
اگر بلی، چگونه؟
در مسیر تحقق ایده، با کدام مسائل فنی روبرو خواهیم بود؟
راه حلهای این مسائل کدامند؟
با کدام مسائل بازاری و مقرراتی روبرو خواهیم بود؟
راه حل آنها چیست؟
فرایند تشخیص و حل این مسائل معمولاً طولانی‌ترین و گرانترین بخش از فرایند نوآوری است. البته بخشهای دیگر فرایند (تولید ایده و پیداکردن منابع مالی) را نیز نباید نادیده گرفت. بهبود این فرایند می‌تواند فاصله زمانی بین ظهور یک ایده و عرضه محصول را به شدت کاهش دهد. به علاوه می‌تواند موجب عرضه محصولی شود که تقاضای بازار را به نحو مؤثر‌تری پاسخ گوید. (تید،1998)
هر نوآوری از مراحل متعددی عبور می‌کند. اولین مرحله، مرحله قبل از ایده است. در این مرحله، فرصتی وجود دارد ولی کسی به این فرصت به عنوان یک موقعیت بالقوه اقتصادی ]یا دفاعی[ توجه نکرده است.
وقتی ایده کشف گردید و کسی به آن به عنوان یک موقعیت بالقوه پی‌برد، مرحله قبل از ایده به پایان می‌رسد. البته ممکن است که ایده‌ها پس از کشف به فراموشی سپرده شوند.
در مرحله قبل از ایده، احتمال اینکه ایده تولید شود به عوامل گوناگونی بستگی دارد (تید،1998)
بنیان شایستگی بنگاه؛
استراتژی، اهداف و انگیزه‌ها؛
سایر سیستمهای مدیریتی؛ و
سیستمهای ارتباطی.
تولید ایده معمولاً در نقطه خاصی از زمان صورت می‌گیرد و پس از آن معمولاً با یک دوره تأخیر روبرو است که صرف پیدا کردن کمک و پشتیبان می‌شود. تحقق بسیاری از ایده‌های تجاری ]یا دفاعی[ از عهده یک فرد تنها، خارج است و به کمک و پشتیبان نیاز دارد. البته ممکن است که فرد منابع لازم برای پیشبرد ایده را در دسترس داشته باشد و ایده را تا حدی جلو ببرد. ولی معمولاً در نقطه‌ای از زمان، منابع موجود به پایان می‌رسند و ادامه کار نیاز به منابع مالی بیشتری دارد. این نقطه، شروع مرحله‌ای است که آن را مرحله جستجوی منابع مالی می‌نامیم. سیستمهایی همچون سیستم مالی و سیستم ارتباطات و همچنین مقولاتی مثل استراتژی، اهداف و انگیزه‌های سازمانی بر پیداکردن منابع مالی تأثیر می‌گذارند. مدت زمانی که طول می‌کشد تا برای یک پروژه منابع مالی تأمین شود نیز به همین عوامل بستگی دارد.
هنگامی که منابع مالی اولیه تأمین شد، مرحله جستجوی منابع مالی پایان می‌یابد و پروژه به سیستم توسعه بنگاه وارد می‌شود. توسعه، مرحله‌ای است که ممکن است بسیار طولانی باشد. در طول این دوره، تمامی سیستمهای مدیریت پروژه بنگاه بر پروژه تأثیر می‌گذارند. مدیران ارشد بنگاه نیز ممکن است شخصاً در امور پروژه دخالت کنند. سیستم مدیریت بنگاه نیز می‌تواند تأثیرگذار باشد زیرا اعضای تیم پروژه کماکان جزیی از بنگاه خواهند بود. به علاوه، وقتی تیم پروژه به کمک واحدهای درون سازمانی نیاز داشته باشد، باز هم سیستم مدیریت کسب و کار دخیل خواهد بود. هنگام انتقال دستاورد پروژه به یک واحد بنگاه نیز سیستم مدیریت تأثیر خواهد داشت(تید،1998).
2ـ3ـ3)نگرش سیستمی نوآوری و رویکردهای سیستم نوآوری:
در نگرش های سیستمی، نوآوری بصورت فرآیندی سیستماتیک تحلیل می‌شود که در آن، وابستگی متقابل پیچیده و بالقوه‌ای وجود دارد که در آنها تعاملات چندگانه‌ای بین عناصر موجود در فرآیندها دیده می‌شود. نگرش‌های