پایان نامه ها

منابع پایان نامه ارشد درباره عدم تمرکز، سلسله مراتب، مصرف کنندگان، عرضه کنندگان

شوند . فعالیت در محیط فناوری محور نیازمند برخورداری از دانش و مهارتهای خاصی است که اکثر کارکنان از آن بی بهره اند .52
2-1-9- تأثیرات فناوری اطلاعات بر افراد :
سلطه فناوری اطلاعات در سازمان می تواند در سطح فردی نیز اثرات قابل توجهی را بهمراه داشته باشد که این تأثیرات عبارتند از :
– مشارکت گروههای ناتوان جسمی : فناوری امکان بکار گیری معلولین و افراد ناتوان جسمی را فراهم آورده است تعبیر در فناوری موجود در جهت سازگاری با توانایی های افراد مانند رسانه های ورودی صوتی ، صفحات نمایش هوشمند ، اسکنرها و تجهیزات خاصی مانند موس پایی موجب گردیده تا بسیاری از معلولین بکار گرفته شوند .
– نگرانی از حذف شغل و بیکاری : بررسی ها نشان داده که یکی از نگرانی های کارکنان در به کارگیری فناوری اطلاعات در سازمان تقلیل محتوای کمی شغل و یا نیاز به دانش و مهارت جدید برای شاغلین است و این که فناوری می تواند به حذف افراد از جریان امور سازمان شود و از آن جایی که افراد همواره به دنبال امنیت شغلی و آینده ای روشن و فارغ از دغدغه های شغلی هستند ، این چالش ها می تواند اثرات قابل ملاحظه ای بر رفتار و نگرش های آنها داشته باشد . افراد این نگرانی ها را بصورت مقاومت در برابر تغییر در شیوه های انجام کار و یا بکار گیری سیستم های جدید نشان می دهند . اگر بپذیریم که فناوری اطلاعات موجب کاهش زمان انجام کارهای تکراری می شود ، اثر این کاهش زمان در منابع انسانی چگونه است ؟ آیا زمانهای ذخیره شده در کار به نفع نیروی انسانی و منجر به فراغت و استراحت بیشتر برای وی است و یا موجب کاهش در آمدهای آنان و یا کنار گذاشتن آنها می شود . در بسیاری از کشورهای توسعه یافته این امر تا حدودی زمان موظف نیروی کار را کاهش داده است ولی عمدتاً به تقلیل نیروی انسانی منجر شده است .
– اثرات روانی کاهش جنبه های انسانی کار : یکی از نقدها در بکارگیری فناوری اطلاعات کاهش نقش منابع انسانی و نظام مندی رابطه انسان و ماشین است . این اثر موجب ناخشنودی انسان از کار با سیستم و احساس ماشینی شدن فرد است . فرد خود را جزیی از سیستم ماشینی می پندارد که هیچ گونه اختیاری ندارد و به خواسته ها و روحیات و جنبه های انسانی وی توجه نمی شود . این احساس مخصوصاً در رده کاربران سطوح پایین سازمان مانند کارکنان سیستم های حسابداری و یا رزر و بلیط بسیار قابل مشاهده است . فرد کمتر می تواند خلاقیتهای خود را در سیستم اعمال کند و لذا نوعی سرخوردگی از کار حاصل می شود . 53
2-1-10- تأثیرات فناوری اطلاعات بر سازمانها :
«روکارت» و «شورت» با بررسی نتایج مطالعات انجام شده در زمینه تأثیرات اصلی فناوری اطلاعات بر سازمانها تا اواخر دهه 80 میلادی به چهار دیدگاه عمده دست یافته اند . بسیاری از مطالعاتی نیز که پس از این دهه انجام شده اند در همین چارچوب قابل اراده هستند . در اینجا ضمن بیان این دیدگاهها ، اطلاعات جدید تر نیز درباره هر دیدگاه اضافه می شود .
دیدگاه اول ، بر تأثیرات این فناوری بر ساختار مدیریتی ، نقشها و فرایندهای داخلی سازمان تاکید دارد . یافته ها در این زمینه متفاوت هستند . تمرکز یا عدم تمرکز بیشتر در تصمیم گیری . سطوح کمتر مدیریت میانی و بالاتر ، و تمرکز یا عدم تمرکز بیشتر قدرت مدیریتی از جمله این موارد محسوب می شوند . هر چند این یافته ها با یکدیگر در تعارض هستند ، اما پژوهشهای بعدی کاربردهای دو گانه ای را برای این فناوری نشان می دهند که تا حدی این مسئله را روشن می سازند . «مالون» با انجام پژوهشی به این نتیجه دست یافت که کاهش چشمگیر هزینه های فناوری اطلاعات ، باعث تغییر الگوی تصمیم گیری شده و کنترل غیر متمرکز را در بسیاری از شرایط ، مطلوب ساخته است ، وی رابطه تغییرات در الگوی تصمیم گیری را با تغییرات در هزینه های فناوری اطلاعات بررسی کرد .
مطالعات او نشان می دهند که با توسعه فناوری اطلاعات و کاهش هزینه های آن ، مهمترین راه برای تصمیم گیری از سه مرحله عبور می کند . در مرحله اول که این هزینه ها زیاد هستند ، بهترین راه برای تصمیم گیری ، استقلال و عدم تمرکز است . با کاهش هزینه ها ، در بسیاری از موقعیتها بهتر است که اطلاعات پراکنده گردآورده و تصمیمها به صورت متمرکز گرفته شوند . در این صورت ، می توان به دیدگاهی وسیع دست یافت و بنابر این بهتر از تصمیم گیرندگان محلی و جدا از هم تصمیم گرفت . با کاهش بیشتر هزینه ها موقعیتی پدید می آید که در آن تصمیم گیرندگان مرتبط 54و غیر متمرکز ، موثر تر هستند . این افراد می توانند بهترین اطلاعات را از سراسر جهان با دانش و خلاقیت خود ترکیب و بهترین تصمیم را اتخاذ کنند . مفهوم کنترل نیز با جایگزینی بوروکراسی با زیر ساخت و معماری اطلاعات دستخوش تغییر شده است . از این رو برای کنترل به ساز و کارهای بوروکراتیک و نظارت سلسله مراتبی نیازی نیست . به این ترتیب در سطوح ملی ، سازمانهای محلی بطور موثری تحت کنترل مرکزی قرار می گیرند .
دومین دیدگاه بر پدیداری گروههای کاری مسئله محور ، مبتنی بر کار تیمی و متغیر بعنوان شکل اصلی سازمانی تمرکز دارد که با ارتباطات الکترونیکی پشتیبانی می شوند . بر این اساس ، تیمها و دیگر ساختارهای تصمیم گیری موقت ، زیر بنای یک شکل ثابت را برای سازمان فراهم می کنند . این دیدگاه بر نقش فناوری اطلاعات در تأمین هماهنگی بهتر فعالیتها برای گروههای پراکنده تاکید دارد .
دیدگاه سوم ، بر این اساس استوار است که سازمانهای سلسله مراتبی در حال از دست دادن یک
پ
ارچگی55خود هستند و مرزهای سازمانی خلل می یابند . این موقعیت به دلیل کاهش فزاینده هزینه های ارتباطات الکترونیکی و افزایش جراینهای اطلاعات است . واسطه گری الکترونیکی 56عاملی دیگر در این زمینه به حساب می آید که بر قابلیت فناوری اطلاعات در ایجاد ارتباط میان عرضه کنندگان و مصرف کنندگان گوناگون از طریق پایگاههای اطلاعات مرکزی استوار است. یکپارچگی الکترونیکی با ارتباط و اتصال محکمتر فرآیندهای میان سازمانی ، عاملی دیگر برای این موضوع به حساب می آید . در این دیدگاه ، تأثیر اصلی فناوری اطلاعات بر سازمانها تنها در چگونگی انجام کارها (سریعتر، بهتر، ارزانتر ، …) خلاصه نمی شود ، بلکه تاکید بیشتر بر چگونگی سازماندهی جریان کالاها و خدمات در زنجیره های ارزش سازمانهاست .
دیدگاه چهارم ، دیدگاهی بیشتر فنی است و یکپارچگی کسب و کار را بر اثر یکپارچگی داده ها و سیستمها مورد توجه قرار می دهد . در اینجا مفهوم یکپارچگی سازمانی با کاربرد فناوری اطلاعات ، نتیجه طبیعی توسعه ارتباطات و دسترس پذیری بیشتر داده های مشترک تلقی می شود . بنابراین منظور از یکپارچگی در این دیدگاه یکپارچگی داده ها ، ارتباطات سازمانی با تاکید بر گروهها ، و فرآیندهای کسب و کار از لحاظ جغرافیایی ، وظیفه ای و محصول است . سازمانهای مجزا می توانند با کاربرد این فناوری ، مقام یا بخشی از زنجیره های ارزش خود را بصورت خودکار توسعه دهند و ارتباط نزدیکی با یکدیگر برقرار سازند .57 از جمله دیگر تأثیرات فناوری اطلاعات بر رود از ماتها می توانبه موارد زیر اشاره کرد :
– تغییر در سرپرستی : انجام کارها بصورت مکانیزه و امکان ذخیره سازی نتایج آن در سیستم و امکان دنبال کردن فرآیند انجام کارها ، سرپرستان را قادر می کند تا وظایف کنترل و نظارت خود را بطور موثر تری انجام دهند رشد کار از دور ، شیوه های سرپرستی گذشته را عملاً با شکل مواجه می کند در شیوه نوین سازوکار سازمانی ، سرپرستی از طریق نظارت مستقیم برکار افراد و تعاملات فیزیکی در هدایت آنها عملاً به صورت الکترونیکی و بطور نامحسوس انجام می پذیرد.
– جابجایی قدرت : بکارگیری فناوری اطلاعات به افزایش دانش و آگاهیهای کارکنان و نیز غنی تر شدن محتوای مشاغل می انجامد . دانش کارکنان موجب تسلط حرفه ای آنها بر سازمان می شود و اگر جمله معروف «دانش ، توانایی است » را بپذیریم . آن گاه می توانیم ادعا کنیم در سازمانهایی که فناوری حاکم می شود ، کارکنان از قدرت و توانایی بیشتری برخوردارند . تعویض اختیار به رده های سطوح پایین سازمانی و کاهش قدرت سنتی مدیران از دستاوردهای فناوری اطلاعات و جابجائی قدرت را بهمراه دارد .
سلسله مراتب سازمانی : بکارگیری فناوری اطلاعات و بطور خاص سیستم های اطلاعاتی به تسهیل کنترل و نظارت در سازمان می انجامد و از این طریق حیطه نظارت مدیران ، بر خلاف ساختارهای سنتی که یک محدودیت به حساب می آمد می تواند گسترش یابد .
گسترش حیطه نظارت تعداد مدیران سطوح میانی و کارشناسان را کاهش می دهد و از این طریق تعداد سطوح مدیریتی در بخشهای میانی سازمان تقلیل می یابد . همچنین فناوری اطلاعات از طریق مهندسی مجدد به تقلیل فرایندها ، کاهش زمان انجام کارها و تعداد منابع انسانی در سطح عملیات می انجامد که در نهایت ، کاهش در سطح عملیات در کنار گسترش حیطه نظارت مدیران از طریق بکار گیری سیستم های مکانیزه کارایی مدیران و سازمان را بطور چشم گیری ارتقاء می دهد .
همان گونه که بیان شد این امر به کاهش تعداد مدیران سطوح میانی و سطوح مدیریت میانی و در نتیجه مسطح شدن سازمان می‌انجامد.58
2-1-11- تأثیر فناوری اطلاعات بر ساختار سامانی :
ساختار سازمانی : هر سازمانی به منظور تحقق اهداف و مأموریت خود اقدام به سازماندهی و گزینش ساختار مناسب می کند . عوامل مختلفی بر طراحی ساختار سازمان تأثیر می گذارند که عبارتند از :
– عدم قطعیت : میزان عدم اطمینان حاکم بر کسب و کار یکی از عوامل حیاتی در طراحی است . بنیانگذاران و مدیران سعی می کنند تا همواره عدم اطمینان را کاهش و یا آن را در طراحی خود حذف کنند .
– تخصص گرایی : میزان تخصص و مهارت مورد نیاز جهت انجام کار ها نیز از دیگر عوامل اثر گذار در طراحی ساختار است.
– هماهنگی : میزان هماهنگی امور ، واحدها و کارکنان در سازمان بر شیوه طراحی ساختار اثر می گذارد در سازمانهایی که عدم اطمینان و مشاغل تکراری و با محیط تقریباً ایستا برخوردارند . هماهنگی بسیار ساده و از طریق استاندارد کردن فرآیند ها انجام می شود . ولی در محیطهای پویا با تخصص بالا هماهنگی با ساز و کارهای متفاوت انجام می گیرد .
– وابستگی : به نحوه بستگی واحدها یا بخشهای مختلف به یکدیگر در یک سازمان اشاره دارد .
در طراحی سازمان ها متغیر های بسیاری وجود دارند . این نوع متغیرها را می توان به دو دسته تقسیم کرد . متغیرهای طراحی سنتی و متغیرهای طراحی فناوری اطلاعات .
متغیرهای طراحی سنتی عبارتند از :
– ساختار : تعریف واحدهای فرعی سازمان ، تعریف هدف ، سازکارهای گزارش دهی ، ارتباطی و نظارتی را شامل می شود .
– فرآیند کار : وظایف ، جریان کار ، خروجی فرآیندها ،ورودیها و وابستگی ها را شامل می شود .
– ارتباطات : مجاری رسمی و ارتباطات غیر رسمی و مذاکرات را در بر می گیرد .
– روابط میان سازمانی : سازوکارهای ارتباطات ، تبادل مواد و تصمیمات خرید یا ساخت را در بر می گیرد .
تاثیر فناوری اطلاعات بر هر یک از متغیر های مذکور می تواند شکل جدیدی از س
ازمان را بوجود آورد .
1- ساختار :
– عناصر مجازی : سازمان از فناوری اطلاعات به منظور خلق عناصری استفاده می کند که در شکل سنتی وجود ندارد . مثلاً برخی از تولید کنندگان ، تأمین کنندگان قطعات را جایگزین انبار خود می کنند و از طریق ارتباطات تأمین کنندگان را به تولید پیوند می دهند . قطعه یا مواد زمانی به سیستم وارد می شود که نیاز است . در واقع انبار مواد تولید کننده بصورت مجازی در بخش های تأمین کنندگان قرار می گیرد.
– ارتباطات الکترونیکی : از طریق پست الکترونیک ، کنفرانس های ویدئویی و نمابر ارتباطات درون و برون سازمانی را می توان برقرار کرد .
– سطح بندی تکنولوژیکی : فناوری اطلاعات می تواند جایگزین طبقات مدیریتی در ساختار شده و وظایف مدیریتی این سطوح را بعهده بگیرد . فناوری اطلاعات در سازمانهای بروکراتیک به منظور بررسی ، تأیید پیام ها و اتصال آنها (از سطوح پایین به بالا) استفاده می شود . ارتباطات الکترونیکی برخی از این سطوح را حذف می کند . همچنین

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *