دانلود پایان نامه با موضوع ضمن عقد، شرط ضمن عقد، ایقاع، صحت معامله

تخصصی حقوقی، از معنای لغوی آن دور نیفتاده است و در آن در معنای محصولی عبارت است از، تعهد مستقیم و یا غیر مستقیم مرتبط به عقد مشروط و در معنی مصدری عبارت است از مرتبط کردن تعهد مستقیم یا غیر مستقیم به عقد مشروط، به اراده طرفهای آن.که در این اصطلاح تعلیق خارج از معنای تخصصی شرط است.(شهیدی، ۱۸:۱۳۸۶)
دکتر کاتوزیان نیز در تعریف شرط می نویسد:
اول – امری که وقوع یا تاثیر عمل یا واقعه حقوقی خاصی به آن بستگی دارد.برای مثال در ماده ۱۹۰ قانون مدنی که شرایط اساسی صحت معامله را بیان می کند، مقصود همین معنی است.پس وجود قصد و رضا و اهلیت و موضوع و جهت مشروع هر کدام شرط صحت معامله است، بدون این که هیچ کدام ملازمه با درستی و نفوذ عقد داشته باشد.
از میان این شروط آنچه با ایجاد مفهوم عقد، رابطه عرفی یا حقوقی دارد، سبب عقد نامیده می شود.مانند تراضی(زیرا نه تنها نتیجه عدم آن عدم وقوع عقد است، از وجود تراضی نیز ماده اصلی عقد به وجود می آید) و دیگر عواملی که زمینه ساز نفوذ سبب است، شرط نام دارد.
تمیز سبب از شرط، تنها جنبه نظری ندارد و گاه آثار حقوقی مهمی بر آن بار می شود: به عنوان نمونه، اگر خویشاوندی سبب تعهد انفاق در میان آنان باشد، ضمان از نفقه آینده خویشاوندان درست است و اگر در زمره شرایط باشد نادرست.همچنین هر گاه عقد جعاله سبب دین پیشنهاد کننده(جاعل) به شمار آید، می توان از او در برابر عامل ضمانت کرد و اگر عقد شرط ایجاد دین و انجام عمل سبب آن باشد، چنین ضمانی نادرست است .که ماده ۶۹۱ قانون مدنی در این خصوص مقرر می دارد: ضمان دینی که سبب آن ایجاد نشده است، باطل است.البته در واقع سبب در این ماده به معنی مقتضی است نه سبب تام(کاتوزیان، ۱۶۳، ۱۳۸۶)
دوم – توافقی است که بر حسب طبیعت خاص موضوع آن یا تراضی طرفین، در شمار توابع عقد دیگری در آمده است.چنان که ملاحظه می شود، شرط بدین مفهوم خود نیز دو قسم است:
گروهی که بر حسب طبیعت موضوع آن، خود التزامی مستقل نیست و ناچارا” باید در زمره توابع عقد دیگری باشد مانند شرطی که مربوط به اوصاف مورد معامله اصلی است(شرط صفت) یا زمان وفای به عهد را معین می کند(شرط اجل) با حدود و قلمرو التزام های اصلی عقد را معین می کند یا قوانین تکمیلی را تفسیر می دهد: این شروط در واقع به کمال و روشنی شیوه اجرای تعهد کمک می کند و خود با التزامی جداگانه نیست یا به منظور تکمیل و تغییر تعهد اصلی قرارداد بر عهده گرفته می شود.
گروه دیگر که می تواند به عنوان قرارداد مستقل مورد توافق باشد، ولی دو طرف به ملاحظاتی، آن را تابع عقد دیگر ساخته اند تا نام شرط بر آن نهاده شود.مانند وکالتی که ضمن نکاح شرط می شود، یا مضاربه ای که در قرارداد، با این قید که یکی از آن دو جنبه اصلی دارد و دیگری فرعی و تبعی (کاتوزیان ، ۱۱۴:۱۳۹۰)
بنابراین همانطور که ملاحظه می شود در مفهوم اصطلاحی شرط و شمول شرط، اختلاف نظر در دیدگاه صاحب نظران وجود دارد و عده ای آن را فقط تعهد ضمن عقد لازم می دانند و عده ای مطلق تعهد و الزام و التزام را شرط می دانند.چه ضمن عقد و چه به صورت مستقل و ابتدایی باشد که به نظر نگارنده به لحاظ اقوی بودن استدلال، باید با اساتیدی هم نظر شد که شرط را مطلق الزام و التزام می دانند چه ضمن عقد و چه مستقل.
۱-۲-۱-۳- معنای شرط در آیات و روایات :
در قرآن کریم آیه مشخصی که ناظر بر شرط یا شرط ضمن عقد باشد، نیامده است.اما آیه شریفه “اوفوا بالعقود” وفای به همه عقود را از مومنان خواسته است.اینکه عقود در آیه شریفه چه ارتباطی با شروط دارد باید گفت در صحیحه ابن سنان، عقود به عهود معنی شده و واژه شرط نیز در معنی عهد به طور مطلق به کار رفته است.(واثقی، ۱۴۰:۱۳۹۱)
در صحیحه محمدبن قیس، در فراز “ان شرط الله قبل شرطکم”، شرط االله به معنی عهد الله است.بنابراین می توان واژه های عقد، عهد و شرط را به یک معنی دانست و آنها را مشمول آیه قرار داد.خصوصا” هنگامی که شرط دارای دو طرف می باشد و به صورت یک تعهد طرفینی در آید.تمسک فقها به روایت “المسلمون عند شروطهم” در رابطه با لزوم و وجوب وفاء به عقد، موید مترادف بودن عقد و شرط است.
سایر آیات مانند “….و الموفون بعدهم اذا عاهدوا”(سوره مبارکه بقره، آیه شریفه ۱۷۷) و همچنین “و الذین هم لا ماناتهم و عهدهم راعون(سوره مبارکه مومنون، آیه شریفه ۸) نیز وفاء به شرط و عهد را شامل می شوند.(همان)
۱-۲-۱-۴- تعریف جامع :
از آنچه که در پیش گفته شد، چنین حاصل می شود که شرط دارای معانی لغوی و اصطلاحی گوناگونی است.واژه شرط در لغت دارای دو معناست :
الف – الزام و التزام در ضمن عقد بیع و مانند آن
ب – مطلق الزام و التزام
واژه شرط در اخبار رسیده از پیشوایان معصوم (ع) استعمال فراوان داشته است و در ابواب مختلفی ذکر گردیده است، آنچه به طور مسلم می توان گفت این است که این واژه در دو معنی عرفی شرط به کار رفته است.(واثقی، ۱۴۰:۱۳۹۱)
در حقوق، شرط دو مفهوم و ماهیت دارد :
الف – مفهوم فلسفی (جزء علت تامه)
ب – مفهوم حقوقی محض (توافق عرفی )
در این نوشتار در ادامه بیشتر و دقیق تر به بررسی انواع شروط خواهیم پرداخت، تا جایگاه اصلی و منظور و ماهیت شروط ابتدایی و در ادامه تفاوت آن با تعهدات ابتدایی به معنای اخص مشخص شود.
۱-۲-۲- انواع شرط :
شرط را به اعتبارهای گوناگون تقسیم کرده اند.برای مثال به اعتبار چگونگی بیان اراده به شرط صریح و ضمنی تقسیم کرده اند و خود شرط ضمنی نیز به شرط ضمنی عرفی و بنایی.همچنین به اعتبار شیوه ارتباط شرط با عقد، شرط را به ضمن عقد و خارج از عقد(ابتدایی) تقسیم نموده اندو…….که از انواع مختلف شرط به اعتبارهای گوناگون در این پژوهش قصد داریم انواع شروطی را که به تبیین بحث اصلی کمک می کند و باعث شناسایی ماهیت شروط ابتدایی و در ادامه تفاوت آن با تعهدات ابتدایی می شود بررسی نماییم.
۱-۲-۲-۱- به لحاظ استقلال یا وابستگی :
همانطور که پیش تر در بحث مربوط به مفهوم شرط آمد، متبادر از کلمه شرط در ذهن، مطلق الزام و التزام است.بنابراین شرط را به لحاظ استقلال یا وابستگی به عقد، به شرط ضمن عقد و شرط ابتدایی تقسیم نموده اند، البته از این لحاظ می توان شرط الحاقی را هم به این تقسیم بندی اضافه نمود که قصد داریم آن را بررسی نمایم.
۱-۲-۲-۱-۱- شرط ضمن عقد :
شروطی را که در ضمن عقد گنجانده می شوند شروط ضمن عقد می نامند.این شروط، گاهی مرتبط با محتوای عقدند، مثل شرط تسلیم مبیع در محل خاص یا شرط بیمه مبیع و امثال آن وگاهی مفاد شرط هیچ ارتباطی با محتوای عقد ندارد، مثل آنکه در ضمن عقد بیع منزل شرط شود که بایع یا مشتری یک دست لباس برای دیگری بدوزد.در حقوق اسلامی هر دو نوع شرط ضمن عقد بر خلاف برخی از نظامهای حقوقی غربی صحیح محسوب می شوند(محقق داماد، ۴۱:۱۴۰۶) بنابراین شرط ماهیتی اعتباری و غیر مستقل دارد که در ضمن عقد انشاء می شود و بر خلاف عقد یا ایقاع خود مستقلا انشاء نمی گردد.پس شرط را نباید یک ایقاع تلقی کرد.زیرا ایقاع عمل حقوقی یک طرفه است که مستقلا به اراده موقع انشا می شود، در صورتی که که شرط عمل حقوقی یک طرفه نیست بلکه عمل حقوقی دو طرفه است که وابسته بوده و به تبع عقد انشاء می شود(شهیدی، ۲۱:۱۳۸۶).به عبارت دیگر، بر مبنای آن چه گفته شد، به تعهدی شرط ضمن عقد گفته می شود که در نتیجه طبیعت تعهد یا تراضی دو طرف، بین عقد و آن تعهد علاقه و ارتباطی مانند اصل و فرع موجود باشد، خواه عقد بر مبنای آن واقع شود یا مفاد شرط را دو طرف ضمن عقد بیاورند یا بعد از عقد به آن ضمیمه کنند(کاتوزیان، ۱۱۹:۱۳۹۰) دکتر کاتوزیان در خصوص شرط ضمن عقد می نویسد:در حقیقت آن چه که اهمیت دارد وجود علاقه و ارتباط شرط با عقد است نه زمان وقوع آن.زیرا نیروی قصد مشترک، این توان را دارد که امری خارجی را به عقد پیوند زند و آن را در شمار مفاد عقد آورد.پس اگر شرطی که ضمن عقد آمده است از دیدگاه قصد مشترک ربطی به عقد نداشته باشد، باید آن را التزامی مستقل و شرط ابتدایی دانست(کاتوزیان، ۱۱۹:۱۳۹۰)در واقع به همین دلایل ایشان همه توافق های مقدماتی در انعقاد عقد را در فرضی که تراضی درباره عقد در چند نوبت انجام گرفته است را جزء شروط ضمن عقد می دانند، حتی اگر در ضمن عقد نیاید.لازم به ذکر است که شروط ضمن عقد نیز به اعتبار موضوع(مشروط)به سه دسته تقسیم می شود که جداگانه به بررسی آن خواهم پرداخت.
۱-۲-۲-۱-۲- شروط ابتدایی :
در خصوص تعریف شرط ابتدایی، چندین دیدگاه میان حقوقدانان و فقهای محترم وجود دارد که به چند نظر در ذیل اشاره می شود تا جایگاه و ماهیت واقعی شروط ابتدایی و در ادامه تفاوت آن با تعهدات ابتدایی به معنای اخص روشن شود:
به نظر برخی، مراد از شروط ابتدایی همان تعهد یک طرفی است و آن تعهد لازمی است که شخص به قصد یک طرفی خود علیه خود ایجاد می کند(جعفری لنگرودی، ۴۲۴:۱۳۸۸) همچنین ایشان وصیت تملیکی را مصداق شروط ابتدایی به معنای تعهد یک طرفه می داند(جعفری لنگرودی، ۷۴۸:۱۳۸۸) به نظر برخی دیگر شروط ابتدایی، شروطی هستند که در متن عقد ذکر نشده، بلکه تعهدات و التزاماتی هستند که بدون اینکه عقدی به دنبال آن بیاید، یکی از طرفین معامله برای دیگری می کند، که حکم آن عدم التزام به این گونه شرط هاست(رستمی، ۱۰۲:۱۳۹۲) در تعریف دیگر آمده است، هر شرطی که در ضمن عقدی نیامده یا مبتنی بر آن نباشد و به طور کلی شروط و تعهدات مستقل، شروط ابتدایی تلقی می شوند، همانند این که شخص بگویید، ملتزم می شوم که ۱۰۰ دینار به تو بپردازم یا تعهد می کنم فلان کار را انجام دهم(رستمی، ۱۰۲:۱۳۹۲) عده ای نیز آن را مترادف با عقود نا معین دانسته و بیان داشته اند، شرط ابتدایی یک تعهد قراردادی ناشی از اراده دو طرف است، منتهی اراده ای که در هیچ یک از قالب های مربوط به عقود با نام و معین شرعی قرار نگرفته به جهت استقلالی که از عقد دارد، تحت عنوان شرط یا الزام ابتدایی مورد بحث قرار می گیرید و در حقیقت مترادف با عقد نا معین است(رستمی، ۱۱۵:۱۳۹۰)
مرحوم دکتر امامی در تعریف شرط ابتدایی می نویسند: «اصطلاحاً ‌شرط به تعهدی گفته می شود که در ضمن عقد دیگری قرار بگیرد.لذا شرط(تعهد تبعی)با عقدی که شرط ضمن آن شده (تعهد اصلی) بستگی و رابطه نزدیکی پیدا می نماید و عقد واحدی را تشکیل می دهند در نتیجه بستگی دو تعهد به یکدیگر در صورتی است که یکی از آن دو بصورت شرط ضمن تعهد دیگر قرار بگیرد و الا هرگاه قبل از انعقاد عقد یا بعد از آن تعهد شود، هر یک از آن دو تعهد مستقل می باشد و هیچ یک بستگی به دیگری پیدا نخواهند نمود.»
 براین اساس شرط ابتدایی عهد و التزامی است که از نظر زمانی قبل و یا بعد از انعقاد عقد واقع شده باشد و چون ضمن

این مطلب مشابه را هم بخوانید :   دانلود پایان نامه با موضوعایقاع، طلاق، قانون مدنی، ماهیت حقوقی

Related articles

پایان نامه با واژه های کلیدی اعاده دادرسی، دیوان عالی کشور، اثر انتقالی، دادگاه هم عرض

نمیباشد. علی الاصول بازداشت ایشان به جهت عجز ایشان از معرفی کفیل یا تودیع وثیقه می‌باشد و این امر ارتباطی به عدم تعویق اجرای حکم ندارد۸۴. در رویه عملی شعب دیوان عالی کشور در خصوص موضوع آراء متفاوتی صادر گردیده. بعضی از شعب پس از پذیرش اعاده دادرسی در رأی صادره تعویق اجرای حکم را […]

Learn More

پایان نامه با واژه های کلیدی اعاده دادرسی، اعتبار امر مختوم، تجدیدنظرخواهی، دیوان عالی کشور

فوق‌العاده می‌باشد. روش‌های عادی اعتراض نسبت به آراء عبارتند از واخواهی، تجدیدنظرخواهی که علی‌الاصول نسبت به تمامی موضوعات قابل اعمال هستند و مقید به جهات خاصی نیست. طرق فوق‌العاده شکایت از احکام قطعی در امور کیفری صرفاً در قانون ما یک روش پیش‌بینی شده است که اصطلاحاً به آن اعاده دادرسی می‌گویند. منظور اثر طرق […]

Learn More

پایان نامه با واژه های کلیدی اعاده دادرسی، دیوان عالی کشور، اعتبار امر مختوم، دادگاه هم عرض

درخواست تجویز اعاده دادرسی به استناد موارد متعدد پرسشی که در خصوص موارد اعاده دادرسی به ذهن متبادر می‌شود این است که آیا متقاضی اعاده دادرسی می‌تواند به استناد یک یا چند مورد از موارد اعاده دادرسی درخواست تجویز اعاده دادرسی نماید و آیا شعب دیوان عالی کشور می‌تواند به استناد یک یا چند مورد […]

Learn More

دیدگاهتان را بنویسید